Architektura ostatnich lat polubiła łuki. Zaokrąglone przejścia, kolumny, owalne wnęki i miękkie narożniki pojawiają się w domach, hotelach i lokalach usługowych. Problem pojawia się, gdy taką formę trzeba wykończyć kamieniem. Lita płyta jest sztywna, a gięcie jej nie wchodzi w grę.
Tam, gdzie powierzchnia przestaje być płaska, fornir kamienny w rolce Marblex daje możliwość, której nie oferują ani płytki, ani płyty kamienne: arkusz naturalnej skały na elastycznym podkładzie dopasowuje się do łagodnych krzywizn. Producent określa ten materiał jako kamień w rolce, a fornir kamienny w rolce Marblex ma grubość 3 mm i waży około 2,7 kg na metr kwadratowy. Wyjaśniamy, gdzie ta elastyczność się sprawdza, gdzie ma swoje granice i jak przygotować zaokrąglone podłoże.
Skąd bierze się elastyczność
Fornir powstaje przez oddzielenie cienkiej warstwy naturalnego kamienia i wzmocnienie jej podkładem. Podkład utrzymuje kamienną warstwę w całości i pozwala ją wyginać w ograniczonym zakresie. Lita płyta kamienna o grubości 2 cm pęknie przy próbie gięcia, a cienka warstwa skały na elastycznym nośniku przyjmie kształt łagodnego łuku.
W ofercie Marblex fornir kamienny i kamień w rolce to w praktyce ten sam materiał oferowany pod dwiema nazwami, w tych samych modelach, formatach i cenach. Nazwa kamień w rolce podkreśla właśnie jego giętkość.
Gdzie elastyczność ma znaczenie
Producent opisuje fornir jako materiał, który dobrze dopasowuje się do powierzchni płaskich, ale także delikatnie zakrzywionych. To słowo jest kluczowe, bo wyznacza realny zakres zastosowań:
- kolumny i słupki o dużej średnicy, na przykład konstrukcyjne słupy w otwartej przestrzeni salonu czy lokalu,
- łukowe przejścia między pomieszczeniami, gdzie okładzina obejmuje ościeże łuku,
- zaokrąglone narożniki ścian, coraz częściej stosowane w nowoczesnych projektach zamiast ostrych kantów,
- obłe lady recepcyjne, bary i wyspy kuchenne z zaokrąglonymi bokami,
- owalne lub półokrągłe wnęki, na przykład w łazienkach i strefach SPA.
Przy wyraźnych krzywiznach o małym promieniu, takich jak cienkie kolumny czy ostre zaokrąglenia, warto przed zakupem przetestować materiał na próbce. Marblex prowadzi sprzedaż próbek kamienia w rolce, co pozwala sprawdzić zachowanie konkretnego modelu.
Przygotowanie zaokrąglonego podłoża
Krzywizna musi być regularna. Arkusz przyklejony na całej powierzchni odwzorowuje każdą nierówność, więc łuk z płyt gipsowo-kartonowych czy tynku powinien być wyprowadzony starannie, bez załamań i garbów. Podłoże musi być równe, czyste, suche i odtłuszczone, a powierzchnie chłonne zagruntowane. Producent wymienia tynki, płyty gipsowo-kartonowe, MDF i sklejkę jako odpowiednie podłoża.
Przy kolumnach i łukach warto zaplanować układ arkuszy tak, by łączenia wypadały w mniej eksponowanych miejscach, na przykład od strony ściany lub w osi, gdzie i tak pojawia się zmiana płaszczyzny.
Montaż na krzywiźnie
Fornir klei się dedykowanym klejem polimerowym, rozprowadzając go na podłożu pacą z zębami 4 mm. Na powierzchniach zakrzywionych szczególnie ważne jest równomierne dociśnięcie arkusza na całej powierzchni, aby nie powstały pęcherze powietrza ani miejsca bez kontaktu z klejem. Przy kolumnach przydaje się pomocnik, który przytrzyma arkusz podczas dociskania, a na czas wiązania kleju łączenia zabezpiecza się taśmą, usuwaną po około 12 godzinach.
Cięcie wykonuje się szlifierką kątową z tarczą diamentową na płaskim stole, przed wygięciem arkusza. Krawędź wyrównuje się papierem ściernym o gradacji 120-180. W pomieszczeniach suchych łączenia wykonuje się na zero, a w strefach wilgotnych z minimalną fugą uszczelnioną silikonem.
Co się zmienia w porównaniu z kamieniem litym
Okładzina kolumny z litego kamienia wymaga wycięcia segmentów, ich frezowania i montażu na zaprawie lub kotwach, często z widocznymi spoinami co kilkanaście centymetrów. Fornir pozwala owinąć kolumnę jednym lub dwoma arkuszami, z minimalną liczbą łączeń. Lekkość materiału sprawia też, że okładzina nie obciąża konstrukcji, co ma znaczenie przy słupach i łukach wykonanych z płyt gipsowo-kartonowych.
Przykład: kolumna w salonie
Weźmy okrągłą kolumnę o średnicy 38 cm i wysokości 2,6 m. Jej obwód wynosi około 1,19 m, czyli mniej niż szerokość dużego arkusza, która wynosi 122 cm. Oznacza to, że jeden arkusz 280 × 122 cm ustawiony pionowo owinie całą kolumnę na pełnej wysokości, z jednym pionowym łączeniem, które warto skierować w stronę ściany lub najmniej eksponowanej strony. Przy lekko zakrzywionej, regularnej powierzchni takie rozwiązanie daje efekt kolumny wykutej z jednego bloku skały.
Przed zakupem warto jednak sprawdzić, jak konkretny model zachowuje się przy takim promieniu gięcia. Producent mówi o powierzchniach delikatnie zakrzywionych, więc przy mniejszych średnicach test na próbce jest obowiązkowy. Przy większych kolumnach, o obwodzie przekraczającym 122 cm, potrzebne będą dwa arkusze i dwa pionowe łączenia.
Przykład: łuk przejściowy
W łukowym przejściu między salonem a jadalnią okładzina może objąć zarówno lico ściany, jak i wewnętrzną powierzchnię łuku. Lico wykleja się płasko, a pasy na wewnętrzną stronę łuku przycina na stole na szerokość grubości ściany i wygina zgodnie z krzywizną. Krawędź między licem a podniebieniem łuku można zeszlifować pod kątem 45 stopni lub zakończyć cienką listwą. To detal, który przy płytkach wymagałby dziesiątek małych elementów.
Ograniczenia, o których trzeba wiedzieć
Fornir nie jest materiałem podłogowym, więc nie nadaje się do wykończenia schodów ani posadzek. Nie należy go też zamontować za piecykiem typu koza, gdzie temperatura jest zbyt wysoka. W kuchniach, łazienkach i na elewacjach wymaga impregnacji, a w strefach bezpośredniego kontaktu z wodą dodatkowego zabezpieczenia połączeń.
Warto też pamiętać, że każdy arkusz ma inny rysunek. Na kolumnie czy łuku, gdzie widać kilka arkuszy jednocześnie, dobrze jest dobrać je przed klejeniem, aby kolorystyka była spójna.
Ile kosztuje
Kamień w rolce w małym formacie 61 × 122 cm kosztuje w sklepie Marblex od około 105 zł za arkusz, co przy pojedynczej kolumnie lub łuku bywa wystarczające. Wielkoformatowe arkusze 280 × 122 cm kosztują od około 720 do 840 zł za sztukę. Do tego dochodzi klej w kartuszu 600 ml za 59 zł i ewentualnie impregnat.
Wykończenie krawędzi na formach obłych
Na kolumnach i łukach krawędzie są bardziej widoczne niż na płaskiej ścianie, bo oko podąża za krzywizną. Górną i dolną krawędź okładziny kolumny warto zakończyć listwą lub cokołem, które maskują ewentualne drobne nierówności cięcia. Na styku z sufitem dobrze sprawdza się cienka szczelina cieniowa, a przy podłodze listwa w kolorze zbliżonym do kamienia.
Marblex – producent kamienia w rolce
Marblex to polska marka z Sępólna Krajeńskiego, należąca do spółki KAMAR, która produkuje nowoczesne panele dekoracyjne i elewacyjne. W ofercie firmy znajdują się kamień w rolce i fornir kamienny w wersji klasycznej i transparentnej, płyty węglowe SPC i WPC w kolekcjach Premium, Stone i Wood oraz lamele elewacyjne. Marka wywodzi się z branży meblowej, kieruje swoje produkty do architektów, projektantów i klientów indywidualnych, a na etapie wyboru oferuje doradztwo, próbki materiałów oraz dedykowane kleje i impregnaty.